اصول اخلاق حرفه‌ای از منظر نهج البلاغه
مرداد 21, 1397 Comments..0
دانلود پایان نامه

اصول اخلاق حرفه‌ای از منظر نهج البلاغه

باتوجه به بیانات حضرت امیر می توان اصول زیر را برشمرد:

2-4-11-1- اصل مسئولیت‌پذیری

اصل مسئولیت‌پذیری می‌آموزد که هرکس در هر مرتبه‌ای که باشد، نسبت به تمام امور و کارهای مربوط به خود مسئول و پاسخگوست. هیچ کارگزاری نمی‌تواند هرگونه که خواست با مردم رفتار نماید و خود را نیز پاسخگو نداند. حضرت  امیردر نامه‌ای اداری به کارگزار خود در بصره چنین نوشته است:

پس، ابوالعباس! خدایت بیامرزد در آنچه بر زبان و دست تو جاری گردد، خوب باشد یا بد، کار به مدارا کن که من و تو در آن شریک خواهیم بود (نامه 18) .

امام (ع) خود را در همه اعمال و رفتار کارگزاران و کارکنانش شریک معرفی می‌کند و به هیچ وجه مسئولیت امور را به گردن دیگران نمی‌افکند و نمی‌فرماید که اگرانحرافی در امور اداری پیش آمد، آنان خود مسئولند و من هیچ مسئولیتی ندارم، بلکه برعکس آن حضرت خود را مسئول معرفی می‌کند، زیرا وی سبب بعید است و کارگزاران و کارکنانش سبب قریب (ابن هیثم،1362) .

2-4-11-2- اصل خدمتگزاری

فلسفه وجودی نظام اداری، خدمتگزاری به مردمان است، و همه کارگزاران و کارکنان در تمام مراتب، خادمان مردمند. این امر به عنوان یک اصل در نظام اداری مطرح است و مادام که چنین احساسی وجود داشته باشد، کارگزاران و کارکنان نظام اداری با مردم رفتار مالکانه و فرمانفرمایانه نخواهند داشت، بلکه جایگاه و موقعیت خود را نعمتی می‌دانند که وسیله خدمت به مردمان است.

2-4-11-3- اصل امانت‌داری

امام علی (ع) از کارگزاران و کارکنان نظام اداری خود می‌خواست که کار و مسئولیت را امانت بدانند و در مناسبات و روابط خود امانت‌داری نمایند :

مطلب مشابه :  نشانه های اختلال اضطراب اجتماعی از دیدگاه روانشناختی

همانا کاری که به عهده توست، طعمه‌ای برایت نیست، بلکه امانتی است برگردنت. (نامه 5). در آموزش‌های امام علی(ع) امانت والاترین چیز و امانت ‌داری برترین کار معرفی شده است. از این ‌رو نخستین شرط اتصاف به اخلاق اداری، اما نت‌ داری است.

«رأسُ الإسلامِ الأمانه.»رأس مسلمانی امانت‌داری است.

2-4-11-4- اصل انضباط کاری

انضباطِ کاری یعنی سامان‌پذیری، اراستگی، نظم و ترتیب، و پرهیز از هرگونه سستی و بی‌سامانی در کار.تواناترین مدیران و کارگزاران و کارکنان در یک مجموعه اداری که اصل انضباطِ کاری بر آن حاکم نیست، توفیقی کسب نخواهند کرد و جز اتلاف نیرو بهره‌ای نخواهند برد.از جمله سفارشات امیر المومنین (ع) آمده است:

«کار هر روز را در همان روز انجام ده، زیرا هر روز کاری مخصوص به خود دارد.» (نامه 53)

هم‌چنین لازمه انضباطِ کاری پرهیز از شتابزدگی و نیز سستی در امور است.

«بپرهیز از شتاب در کارهایی که هنگام انجام دادن آن نرسیده، یا سستی در آن چون انجام دادنش ممکن گردیده.» (همان).

هرگونه سستی و بی‌نظمی‌در امور موجب تضییع حقوق است.

«آنکه زمام خود را به دست سستی سپارد، حقوق خود را خوار دارد» (حکمت 239)

2-4-11-5- اصل پیگیری

امیرمؤمنان(ع) در فرمان‌ها و دستورالعمل‌های حکومتی و اداری خود، کارگزارانش را به پیگیری امور سفارش نموده و از آنان خواسته است که در خدمتگزاری مردمان پیگیرانه عمل کنند و در دستورالعملی چنین فرموده است:

«حاجت کسی را روا ناکرده مگذارید و کسی را از آنچه مطلوب اوست، بازمدارید.» (نامه 51).

2-4-11-6- اصل رفق‌ورزی

در دیدگاه امیرمؤمنان(ع) رفق‌ورزی بهترین وسیله توفیق در امور است و در اخلاق اداری نقشی راهگشا و اساسی دارد. «اذا ملکت فارفُق» هرگاه زمامدار شدی، باید مدارا نمایی و رفق‌ورزی.

مطلب مشابه :  کسب درآمد با تولید ویدیوی آموزشی

2-4-11-7- اصل نفی خودکامگی

خودکامگی آدمی را به سرکشی و تعدی می‌کشاند و این امر بسیار خطرآفرین است زیرا به محض ظهور آن، حقوق مردمان زیر پا گذاشته می‌شود و حرمت و کرامتشان شکسته می‌گردد، امام (ع) چنین می‌فرماید:

«مبادا بگویی که من اکنون بر آنان مسلطم، از من فرمان دادن است و از ایشان اطاعت کردن، زیرا این کار دل را سیاه و تباه می‌سازد و دین را پژمرده و بی‌آبرو نماید و نعمت را زایل و بلا و آفت را نزدیک گرداند.» (اقتباس از دلشادتهرانی،1389).

-[1] شرح غرر الحکم، ج 4، ص 47

[2]- معین، 1360

[3]-  غررالحکم، ج 2، ص 275

[4]- نهج‌البلاغه، نامه 53

فوکا | Postmag سبز فایل.