تاثیر گروه همسالان بر عزت نفس کودکان و نوجوانان
مرداد 20, 1397 Comments..0

 

8-6-2 کنترل خود و عزت نفس

به نظر میرسد که کنترل خود به دو صورت مستقیم و غیر مستقیم با عزت نفس مرتبط است . اول اینکه کودکی که توانایی سازمان و جهت دهی فعالیت ها و ابراز عواطفش را دارد ممکن است احساس شایستگی و صلاحیت بیشتری کند . دوم اینکه کودکی که رفتارهایش را از نظر اجتماع به نحو قابل قبولی انجام می دهد احتمالا تایید وتوجه بیشتری از سوی دیگران دریافت میکند . در واقع مطالعات نشان می دهد که کودکان برخوردار از عزت نفس بالا هم احساس سودمندی فردی بهتر و هم احساس کنترل بیشتری می کند . در دوره ی نوجوانی سطح عزت نفس نیز تغییر می کند ، عزت نفس فقط هنگام انتقال از یک مقطع تحصیلی به مقطع دیگر به طور موقتی کاهش می یابد ، و غیر از این مورد در اغلب نوجوانان افزایش می یابد . این افزایش مستمر در عزت نفس ، دلیل دیگری است که پژوهشگران جدید این فرض را که نوجوانی دوره ی آشوب هیجان است ، زیر سوال می برند . برخلاف آنچه تصور می شود ، در اغلب افراد نوجوان شدن به غرور و اعتماد به نفس می انجامد .( پاورز [1]، هاسر و کیلنر [2]، 1989 ، به نقل از لورا برک ، 1383 ) .

9-6-2 رابطه بین منبع کنترل و عزت نفس

یکی از مفاهیم ویژه و پر اهمیت در نظریه ی یادگیری اجتماعی راتر منبع یا مکان کنترل است این مفهوم دارای دو بعد کنترل درونی و بیرونی است . بنابر فرضیات راتر افرادی که دارای کنترل بیرونی هستند دارای ادراک مثبت یا منفی از حوادث و رویدادهایی هستند که ارتباطی با رفتار فرد ندارد و تحت کنترل فردی است . افراد دارای منبع کنترل درونی معتقدند که رویدادهای مثبت زندگی در نتیجه ی طرح ریزی دقیق و کوشش پیگیر خود آنان به دست می آید لذا برای اعمال و رفتار و پیامدهای ناشی از آن قبول مسئولیت می کنند.

10-6-2 تاثیر گروه همسالان بر عزت نفس کودکان و نوجوانان

همسالان از راههای خاصی در شکل گیری شخصیت ، رفتار اجتماعی ، نظام ارزشی و نحوه نگرش های یکدیگر دخالت دارند . کودکان از طریق سرمشق گیری و سرمشق دهی در مورد اعمالی که قابل تقلید است و با ارزشیابی فعالیت های یکدیگر و بازخوردی که به یکدیگر می دهند در همدیگر تاثیر می گدارند . کودکان بسیاری از مهارت های اجتماعی را از طریق کنش متقابل به دست می آورند آنها می آموزند که چگونه چیزی بدهند و چیزی بگیرند . در فعالیت دسته جمعی شرکت از جنب و جوش دیگران لذت می برند احساس دیگران را درک کنند تونایی های خود را ارزیابی کنند اعتماد به نفس نمایند به تدریج از خانواده مستقل شوند و سرانجام با جامعه سازگار شوند .

مطلب مشابه :  ساختار اخلاقی و تربیتی در نهج‌البلاغه چگونه است؟

عزت نفس در دوره ی نوجوانی تحت تاثیر عوامل متفاوتی قرار می گیرد . یکی از عوامل بسیار مهم والدین هستند . ارزشی که کودک درباره ی خود قائل است ، عموما نشات گرفته از اهمیتی است که والدین به او می دهند . والدین با محبت و حمایت کننده که پشتیبان کودک هستند و توانایی ها و احساس و رفتار وی را مثبت ارزیابی می کنند ، این نگرش را در کودک به وجود می آورند که او فردیی شلیسته و ارزشمند است . این احساس ارزشمندی در نوجوانی نیز در برداشتی که فرد از خود دارد تداوم می یابد ( لطف آبادی ، 1379 ) . والدین و بزرگسالان سه نوع عزت نفس را به نوجوان القا می کنند . در اثر این القا ، نوجوان توانایی ارزشیابی رفتارها و نتیجه گیری درست از این ارزشیابی ها و قدرت تصمیم گیری برای اصلاح رفتار خود را دارد . چنین حمایت وکنترلی منجر به افزایش عزت نفس در نوجوان می شود .

11-6-2 ابعاد عزت نفس

به منطور تعامل بیشتر در مقوله ی عزت نفس ، بحث و بررسی ابعاد مختلف آن مفید به نظر می رسد . از ابعاد عزت نفس می توان به عزت نفس عمومی ، تحصیلی ، جسمانی ، خانوادگی و اجتماعی نام برد .

عزت نفس عمومی :

این عزت نفس عبارت است از یک احساس عمومی ارزش  شخص از خودش  که این احساس تحت تاثیر ابعاد دیگر عزت نفس یعنی عزت نفس تحصیلی ، بدنی ، خانوادگی و اجتماعی قرار می گیرد . سیستم نگرشی کودک در سالهای پیش کلامی آغاز می شود . شکل کلی احساس ارزشمندی تابع مراحل رشد است . بدین ترتیب عزت نفس هرکس را باید با عزت نفس کلی مقایسه نمود(هارلند [3]و همکاران، 2002).

مطلب مشابه :  تعریف هویت از دیدگاه روانشناختی

عزت نفس تحصیلی :

عزت نفس تحصیلی عبارت است از یک احساس و ارزیابی به پیشرفت و توانایی تحصیلی از خودش در ارتباط با برآورده ساختن که والدین ، مدرسه و معلمان از او دارند که اگر بخوبی از عهده این کار برآید دارای عزت نفس تحصیلی مثبت و مفید می باشد . البته این امر صرفا یک ارزیابی از توانایی تحصیلی و پیشرفت تحصیلی نیست و براحتی نمی توان جایگاه تحصیلی یک فرد را مشخص کرد مگر اینکه فاصله ی او با دیگران را محاسبه نمود .

عزت نفس جسمانی :

عزت نفس جسمانی عبارت است از احساس و ارزشی که شخص از توانایی های جسمانی خود دارد که عواملی از جمله ظواهر جسمانی و توانایی های بدنی و ورزیدگی که در ورزش ها اشخاص از خود نشان می دهند در این احساس تاثیر دارند . جذابیت فیزیکی رابطه ی مثبتی با عزت نفس دارد .( پوپ و همکاران ، 1989 به نقل از همتی(1383).

 

 

 

عزت نفس خانوادگی :

عزت نفس خانوادگی عبارت است از احساس و ارزشی که هر شخص بعنوان یکی از اعضای خانواده نسبت به خود دارد . اگر کودک از محبت والدین و سایر اعضای خانواده برخوردار باشد و آنها برای او ارزش قائل باشند کودک از خود برداشتی مثبت در رابطه با خانواده خواهند داشت .

عزت نفس اجتماعی :

عزت نفس اجتماعی عبارت است از احساس و ارزشی که یک شخص در ارتباط با دیگران از نظر تعامل اجتماعی دارد به این صورت که آیا نظر او برای دیگران ارزش دارد و یا آیا دیگران برای او ارزشی قائل هستند ؟ آیا از هم نشینی او لذت می برند ؟ اگر شخص در موارد ذکر شده موفقیت داشته باشد دارای عزت نفس اجتماعی است .

انسان از بدو تولد تا واپسین لحظات حیات برای تامین احتیاجاتش به راهنمایی و حمایت دیگران نیاز دارد کودک نخستین تجارب حمایت اجتماعی خود را در کانون خانواده کسب می کند . نحوه ی برخورد ، پذیرش ، دوست داشتن و مساعدت با کودک وی را برای ایفای نقش های اجتماعی و برطرف ساختن نیازهایش یاری می دهد

[1] Paverz

[2] Haser & kilter

[3] Harland

فوکا | Postmag سبز فایل.