مفهوم کیفیت زندگی از نظر روانشناختی
مرداد 16, 1397 Comments..0

ir/%d8%aa%d8%b9%d8%b1%db%8c%d9%81-%da%a9%db%8c%d9%81%db%8c%d8%aa-%d8%b2%d9%86%d8%af%da%af%db%8c-%d9%88-%d8%a7%d8%a8%d8%b9%d8%a7%d8%af-%d8%a7%d9%86/ ” title=”کیفیت زندگی”>کیفیت زندگی به دوران ارسطو، 385 سال قبل از میلاد مسیح باز می گردد، در آن دوران ارسطو « زندگی خوب» یا « خوب انجام دادن کارها» را به معنی شاد بودن در نظر گرفته است، لیکن در عین حال به تفاوت مفهوم شادی در افراد مختلف پرداخته است و ذکر نموده است سلامتی که باعث شادی در یک فرد بیمار می شود با ir/%da%a9%db%8c%d9%81%db%8c%d8%aa-%d8%b2%d9%86%d8%af%da%af%db%8c-%d8%a7%d8%b2-%d9%86%d8%b8%d8%b1-%d8%b9%d9%84%d9%85-%d8%b1%d9%88%d8%a7%d9%86%d8%b4%d9%86%d8%a7%d8%b3%db%8c/ ” title=”کیفیت زندگی”>کیفیت زندگی نخستین بار توسط “پیگو1“در سال 1920 در کتاب « اقتصاد و رفاه» مورد استفاده قرار گرفت
او در این کتاب در مورد حمایت دولتی از اقشار پائین و تاثیر آن بر زندگی آنها و سرمایه های ملی به بحث پرداخته بود (شاهنده، 1382)
این مطلب تا بعد از جنگ جهانی دوم مسکوت ماند تا اینکه در اثر دو حادثه مهم مورد توجه قرار گرفت
اول آنکه سازمان جهانی بهداشت تعریفی از سلامت منتشر کرد که شامل سلامت جسمی، روانی و اجتماعی بود
این امر منجر به بحث گسترده ای در مورد سلامت و چگونگی اندازه گیری آن شد

 

  1. Pigou

دومین اتفاق وجود نابرابری های گسترده اجتماعی در جوامع غربی و سایر کشورها به دنبال پیامدهای جنگ جهانی و پیشرفت در زمینه علوم انسانی و علوم تجربی بود که موجب افزایش فعالیت های اجتماعی و در نتیجه ابتکارات سیاسی گردید
به مرور زمان محققین متوجه شدند که کیفیت زندگی می تواند یکی از پیامدهای پر اهمیت در ارزیابی های سلامت باشد، چنانچه تعریف سازمان بهداشت جهانی از سلامت نیز بر این نکته تاکید دارد

در سال 1985 در شمال غرب انگلستان برای اولین بار تحقیقات کیفیت زندگی انجام شد
محور اصلی این مطالعات محدود به بیماری های روانی مزمن بود و از آن به عنوان شاخصی در جهت ارزیابی

 

 

 

  1. Aggerneas

امروزه انجمن های تحقیقاتی، سازمان بهداشت جهانی و دیگران از مفهوم کیفیت زندگی به عنوان یک شاخصی برای ارزیابی موفقیت برنامه های بهداشتی- رفاهی و اندازه گیری وضعیت سلامت، سودمندی درمان و توصیف نتایج کلی تشخیص و درمان استفاده می کنند ( تاچر، هاپودوآندرسون1، 2002)

اندازه گیری و بررسی کیفیت زندگی بیماران به عنوان یک برآیند مورد انتظار مهم در کنار سایر شاخص ها، در تحقیقات بالینی ارزشمند شناخته شده است (پیغمبر دوست، 1386)

سازمان یونسکو از دیگر سازمان هایی است که توجه عمیقی بر روی کیفیت زندگی معطوف نمودهسازمان از سال 1990 تا 2000، مقوله کیفیت زندگی را در پنج قاره دنیا و کشورهای مختلف بررسی کرده است و روند توسعه کیفیت زندگی را در سال 2005 طی 34 صفحه به شکل آماری، تحت عنوان کیفیت زندگی ارائه نموده است (قدیری، نیلوفر 1386)

 

2-1-2) تعریف کیفیت زندگی:

کیفیت زندگی مفهومی است با ماهیت انتزاعی و ابعاد گوناگون و دستیابی به یک تعریف جامع و کلی دشوار و نا ممکن است ولی بر اساس کاربرد های آن توسط مراجع و افراد مختلف می توان از آن تعاریفی عملیاتی ارائه نمود
این واژه مفهومی چند بعدی و چند وجهی دارد

 

 

  1. Thacher, Hopwood, Anderson

 

در حال حاضر بیش از یک صد تعریف از کیفیت زندگی در متون علمی وجود دارد ولی به طور کلی به وسیله حیطه هایی که در برگیرنده کیفیت زندگی است تعبیر می شود، حیطه هایی مانند سلامت روحی،

از نظر فارکو2 (1995) تعاریف موجود در ارتباط با کیفیت زندگی به سه دسته تقسیم شده اند:

  • تعاریف عمومی: این تعاریف از رضایت از زندگی و احساس شخصی رفاه و خوشحالی تاکید دارند
    تعاریف عمومی هم به شرایط خارجی و هم به تجارب ذهنی فرد از کیفیت زندگی اهمیت می دهند
  • تعاریفی که تاکیدش بر یک یا دو جزء تشکیل دهنده آن است
  • تعاریفی که کیفیت زندگی را به اجزاء یا یک سری از حیطه های تشکیل دهنده اش تجزیه می کنند

 

  1. World Health Organization
  2. Farquhar

این تعاریف نسبت به تعاریف عمومی برای تحقیقات تجربی مناسب ترند، زیرا یک گام به کاربردی کردن مفاهیم نزدیک تر می باشند (دهدادی، 1380)

نمونه ای از این تعاریف ” که مرکز تحقیقات کیفیت زندگی دانشگاه تورنتو” درباره کیفیت زندگی ارائه کرده است به شرح زیر است:

کیفیت زندگی هر شخصی میزان لذت بردن او از امکانات مهم زندگی اش است
این امکانات از فرصت ها و محدودیت هایی که هر شخصی در زندگی دارد، ناشی می شود و به تعامل فاکتورهای شخصی و محیطی بر میگردد

در این رابطه سه حوزه اصلی تعریف شده اند ، که هر کدام شامل زیر گروههایی می باشند :

الف-حوزه بودن 1

ب-حوزه وابستگی و تعلقات 2

ج-حوزه شدن 3

 

 

 

 

  1. Being
  2. Belonging
  3. Becoming

الف-حوزه بودن

در این حوزه به سه جنبه توجه می شود :

1-بودن جسمی1: شامل وضعیت تغذیه و توانایی جسمی زندگی کردن

2-بودن روانی 2  : در این حوزه به خلق غالب شخص و نیز فارغ بودن وی از نگرانی و استرس توجه می شود

3-بودن معنوی 3: این حوزه به تصور شخص از درست یا غلط بودن ، بد و خوب و امید واری به آینده توجه می شود

ب-حوزه وابستگی و تعلقات

 

این حوزه به سه جنبه توجه شده است :

 

1-تعلق فیزیکی: که شامل وابستگی به محل زندگی ، خانه ، آپارتمان و همسایه ها می باشد

 

2-تعلق اجتماعی: که شامل روابط با خانواده و داشتن همسر و تعلق به شخص خاصی می باشد

 

3-وابستگی: در ارتباطات که شامل توانایی استفاده از سرویس های پزشکی، اجتماعی و غیره و همچنین داشتن در آمد کافی می باشد

 

  1. Physical Being
  2. Psychological Being
  3. Spritual Being

 

 

ج-حوزه شدن

در این حوزه به جنبه های زیر توجه می شود :

1-شدن عملی : که شامل فعالیت های اطراف منزل و نیز داشتن شغل یا رفتن به مدرسه می شود

2-گذراندن اوقات فراغت شامل فعالیت های بیرون منزل مثل پیاده روی و فعالیت های داخل منزل مثل دیدن تلویزیون

3-رشد و پیشرفت کردن که شامل ارتقاء سلامت فیزیکی، روانی و غیره می باشد

تقسیم بندی دیگری ابعاد کیفیت زندگی را به چهار بعد، عملکرد جسمی، روانی،اجتماعی و معنوی تقسیم کرده است

طبق تقسیم بندی اجرای عملکرد جسمی شامل وجود یا عدم وجود اختلال در اشتها، اختلالات بلع و تهوع،یبوست واسهال، تنگی نفس و بخوابی، ناتوانی، بی حسی ودرد، توانایی حرکت جهت مراقبت از خود و توانایی انجام کارهای عادی و روزمره می باشد

اجرای عملکرد روانی مشتمل بر وجود یا عدم وجود ir/%d8%a7%d9%81%d8%b3%d8%b1%d8%af%da%af%db%8c-%d8%a7%d8%b2-%d8%af%db%8c%d8%af%da%af%d8%a7%d9%87-%d9%85%d8%b9%d9%86%d9%88%db%8c%e2%80%8c%da%af%d8%b1%d8%a7%db%8c%db%8c/ ” title=”افسردگی”>افسردگی، سازش با بیماری و در آن و رضایت از مراقبت ارائه شده به بیمار می باشد

اجرای عملکرد اجتماعی در بر گیرنده نحوه ایفای نقش ها، ارتباطات و تعاملات خانوادگی، ارتباط با دوستان و توانایی کار در خارج از منزل و فعالیت های جنسی می باشد

اجرای عملکرد معنوی شامل پرداختن به کارهای مذهبی از قبیل رفتن به اماکن مذهبی و مقدس، دعا کردن و  راز و نیاز با خدا می باشد(رحیمی،1385)

 

فوکا | Postmag سبز فایل.