مهم‌ترین مناطق حفاظت شده ایران

ذخیره گاه منطقه حفاظت شده، شامل محیط های آبی یا خشکیه که معرف یک یا چند ویژگی زیر باشه: اول؛ نمونه ای معرف از بیوم های (بیوم: اکوسیستم کلان) طبیعی باشه. دوم؛ دارای اجتماعات منحصر به فرد یا مناطقی که دارای سیما یا ویژگی استثنایی باشه.

سوم؛ نمونه ای از تصاویر موزون و هماهنگ که در اثر استفاده های سنتی به وجود اومده ان.

چهارم؛ نمونه ای از اکوسیستم های از این رو به اون رو شده که توانایی رسیدن به شرایط کم و بیش طبیعی رو دارن.

ذخیره گاه زیستکره باید به اندازه کافی بزرگ باشه تا بتونه یه واحد موثر حفاظتی به وجود آورد. در این مقاله به معرفی ذخیره گاهْ های ایران می پردازیم.

ذخیره گاه زیستکره ارسباران

این منطقه در استان آذربایجان شرقی قرار داره. دامنه ارتفاعی اون از ۲۵۶متر در حاشیه رودخانه ارس تا ۲۸۹۶ متری متغیره.

این ذخیره گاه ۷۲۴۶۰ هکتار مساحت داره و یکی از مهم ترین بناهای تاریخی ایران به نام «قلعه بابک خرمدین» در اون واقع شده. این منطقه محل زندگی ۲۳ هزار و ۵۰۰ نفر از عشایر آذربایجان شرقیه.

ذخیره گاه زیستکره ارسباران محل زندگی ۲۱۵ گونه پرنده س که از مهم ترین اونا می توان به مشکی خروس، کبک، قرقاول و دراج اشاره کرد.

هم اینکه ۲۹ گونه خزنده و ۴۸ گونه پستاندار مثل گراز، خرس قهوه ای، پازن، گرگ و مشکی گوش و ۱۷ گونه ماهی در این منطقه زیست می کنن.

گوزن قرمز خزری (Caspian red deer) که ما در ایران اون رو با نام مرال یا گاوکوهی می شناسیم در این منطقه منقرض شده. این منطقه بخشی از «لکه داغ تنوع زیستی قفقاز» حساب می شه.

ذخیره گاه زیستکره ارژن و پریشون

این منطقه در شهرستان کازرون و استان فارس قرار داره. این ذخیره گاه با دو تیپ زیستگاهی خشکی و آبی از نظر تنوع زیستی یکی از جور واجور ترین مناطق کشور حساب می شه.

این ذخیره گاه به عنوان منطقه حفاظت شده از طرف سازمان محیط زیست مدیریت می شه و یکی از ۱۰۵ منطقه مهم پرندگان در کشور حساب می شه.

در گذشته محل جوجه بیاری اردک سر سفید و پلیکان خاکستری بود، ولی دریاچه پریشون که در این منطقه واقع شده الان به طور کامل خشک شده.

این منطقه محل زندگی پستانداران بزرگی چون خرس قهوه ای و گرگه. ذخیره گاه زیستکره ارژن و پریشون بخشی از «لکه داغ تنوع زیستی ایرانو ـ آناتولی» حساب می شه.

ذخیره گاه زیستکره گنو

این منطقه در شمال شهر بندرعباس و در استان هرمزگان قرار داره. دامنه ارتفاعی این منطقه از ۵۰۰ تا ۲۳۴۷ متر تغییر می کنه.

این منطقه محل زندگی کوچیک ترین قوچ و میش جهان یعنی «قوچ لارستان» است. علاوه براین، گنو محل زندگی کل، بز، پلنگ، گرگ، شغال و کفتاره.

عقاب دوبرادر، دلیجه، کبک و تیهو از پرندگان این منطقه هستن. درختزارهای ارس، آکاسیا و بادام از ویژگی های این منطقه س. گیاه مورخوش که بوم زاد ایرانه در منطقه دیده می شه.

کوه گنو جنوبی ترین حد پراکندگی ارس در ایرانه. ذخیره گاه زیستکره گنو بخشی از «لکه داغ تنوع زیستی ایرانو ـ آناتولی» حساب می شه.

ذخیره گاه زیستکره گلستان

این منطقه در محل تلاقی سه استان خراسان شمالی، گلستان و سمنان واقع شده و به عنوان پارک ملی از طرف سازمان حفاظت محیط زیست مدیریت می شه.

پارک ملی گلستان منطقه ای کوهستانیه که بخش غربی اون آخرین حد پراکندگی شرقی جنگل های هیرکانی شمال ایران رو شامل می شه. پارک ملی گلستان در مرز دو منطقه رویشی ایرانو تورانی و هیرکانی قرار داره.

این منطقه به تنهایی نشون دهنده نصف تنوع گیاهی و جانوری کشوره. بلند مازو، ممرز، انجیلی، آزاد، توسکای ییلاقی، اوری، اوجا، شیردار و کیکم و پلت از گونه گیاهی مهم جنگل خزان دار گلستان هستن.

از پستانداران مهم پارک می توان به پلنگ، مرال، شوکا، شنگ، گرگ، گربه جنگلی، آهو، قوچ اوریال، پازن، گراز و سمور جنگلی اشاره کرد.

مساحت پارک ملی حدود ۸۷ هزار و ۲۴۲ هکتار و محیط اون ۱۴۷ کیلومتره. این منطقه چه از نظر قدمت حفاظتی و چه از نظر تنوع زیستی در لکه داغ قفقاز بی نظیره.

آرتمیای ارومیه مهم ترین بی مهره آبزی دریاچه ارومیه س که بوم زاد این دریاچه و ایران حساب می شه. با در نظر گرفتن وضع محل زندگی اون به نظر می رسد که در خطر یا در آستانه نابودی باشه

ذخیره گاه زیستکره کویر

این منطقه به مساحت ۶۷۰ هزار هکتار در جنوب کلانشهر تهران و در حاشیه دشت کویر قرار داره.

ذخیره گاه زیستکره کویر منطقه ای تپه ماهوری با پوشش گیاهی استپی و اقلیم خشک و بیابانیه.

بیشتر بارندگی اون در ماه های آبان تا اردیبهشت صورت می گیرد و متوسط اندازه هرساله باران در منطقه ۱۵۰ میلی متره. معمولا گرمای شدید از اوایل خرداد تا آخر مهر در منطقه ادامه داره.

قیچ زارهای وسیع از ویژگی های این منطقه س. پارک ملی کویر یکی از محل زندگی های یوزپلنگ آسیایی در ایرانه. گرگ، کاراکال، پلنگ، روباه شنی و گربه شنی از دیگر گوشتخواران پارک هستن.

ذخیره گاه زیستکره ارومیه

دریاچه ارومیه در شمال غربی ایران قرار داره. این دریاچه با عناوین پارک ملی، منطقه مهم پرندگان، تالاب بین المللی و ذخیره گاه زیستکره رو به نابودیه. تا امروز بیشتر از ۵۰ درصد مساحت دریاچه کم شده.

این دریاچه دومین دریاچه شور جهان بعد از بحر المیت (Dead Sea) است. آرتمیای ارومیه (Artemia urmiana) مهم ترین بی مهره آبزی این دریاچه س که بوم زاد این دریاچه و ایران هم حساب می شه.

وضع حفاظتی این جور از طریق اتحادیه جهانی حفاظتی (IUCN) آزمایش نشده، اما با در نظر گرفتن وضع محل زندگی اون (دریاچه ارومیه) به نظر می رسد که در خطر نابودی یا در آستانه نابودی باشه که آرتمیا در ارومیه به حفاظت فوری نیاز داره و شکل گیری یه گروه کارشناسی واسه آزمایش وضع حفاظتی این جور در جهان که تنها محل زندگی اون ارومیه س، نیاز به نظر می رسد. ارومیه بخشی از «لکه داغ تنوع زیستی ایرانو ـ آناتولی» حساب می شه.

ذخیره گاه زیستکره میانکاله

میانکاله که از اون به نام خلیج گرگان هم یاد می شه در جنوب شرقی دریای خزر قرار داره. ذخیره گاه مساحت اون بیشتر از ۶۸ هزار هکتار و رویشگاه انار وحشی (Punica granatum) است.

برابر فهرست سرخ اتحادیه جهانی حفاظت، این جور در طبقه کمترین نگرانی (LC) قرار داره و فقط در ایران، افغانستان، تاجیکستان، ازبکستان، قزاقستان و ترکمنستان بومیه.

باتوجه به این محدوده پراکندگی، رابطه و نقش میوه انار در جشن ها و مراسم سنتی فارسی زبانان مانند جشن های عروسی و مهمانی های شب یلدا به طور کامل قابل توجیه س و در بخش علم گیاه شناسی قومی یا گیاه قوم شناسی (Ethnobotany) قرار می گیرد. علاوه بر این میانکاله محل زندگی مهمی واسه فک خزر و هزاران پرنده مهاجر مثل پرندگان شکاری حساب می شه.

ذخیره گاه زیستکره توران

منطقه توران یا خارتوران در استان سمنان قرار داره. مجموعه حفاظتی توران با سه عنوان پارک ملی، پناهگاه زندگی وحش و منطقه حفاظت شده مدیریت می شه. این منطقه استپی و محل زندگی زاغ بور، هوبره، گورخر آسیایی و یوزپلنگه. کاروانکش، درمنه، قیچ و ریش بز از گیاهان اصلی این منطقه به حساب می روند.

ذخیره گاه زیستکره دنا

این منطقه در استان های اصفهان و کهگیلویه و بویراحمد واقع شده و در سال ۲۰۱۰ از طرف سازمان یونسکو به عنوان ذخیره گاه انتخاب شد.

دنا با عناوین پارک ملی و منطقه حفاظت شده مدیریت می شه و مهم ترین منطقه در زاگرس مرکزی حساب می شه.

پوشش گیاهی غالب اون بلوط ایرانیه. گرگ، خرس، سمور سنگی و سنجاب ایرونی از پستانداران منطقه هستن

چیجوری سلامت روحی خود رو افزایش بدیم؟

هدف از زندگی چیه و واسه چه هدفی باید زندگی کنین؟

بازنشر جام جم آنلاین مطالب باحال روز

پاسخی بگذارید