شایستگی های محوری سازمان

برای برون­سپاری، ابتدا لازم است که سازمان شایستگی­های[۱] خود را بشناسد تا به فعالیت­های ارزش­افزا و رقابتی خود واقف­گردد، زیرا ورود به عرصه برون­سپاری بدون آگاهی و شناخت کافی یک سازمان از توانمندی­ها و شایستگی­های محوری[۲] آن، می ­تواند باعث از دست رفتن مزیت­های رقابتی سازمان و یا حتی حذف آن از بازار شود.
بارهالاد و هَمِل برای اولین بار در سال ۱۹۹۰ بحث شایستگی های محوری را مطرح کردند و برای توضیح آن مدل مناسبی را ارائه نمودند. آنها از یک تصویر درختی برای نشان دادن ارتباط شایستگی­های محوری سازمان با محصولات متنوع آن استفاده کردند (شکل ۲-۶ ). ریشه ­های این درخت در حکم شایستگی­های آن، تنه آن نماینده محصولات و تولیدات اصلی شرکت، شاخه­ها نماینده واحدهای کاری، و برگ­های درخت به منزله محصولات نهایی آن هستند. (سیماب و سیروس، ۱۳۸۴)

شکل ۲-۶- الگوی درختی شایستگی­های محوری

۲-۲-۶-۱- تعریف شایستگی های محوری

تعاریف متعددی از شایستگی­های محوری ارائه شده است که کم و بیش مشابه یدیگر می باشند، که به برخی از آنها در زیر اشاره می شود: ” ترکیب­های خلاقانه­ای از دانش، مهارت­های خاص، فناوری­های ویژه، اطلاعات و روش­های عملیاتی منحصر به­فرد، که زمینه توفیق رقابتی را فراهم می کنند ” (گرینور، ۱۹۹۹)، “یک روش انجام کار، یادگیری در یک سازمان، یا توانایی هماهنگ­کردن مهارت­های راهبر تولیدی، به ویژه در زمینه فن­آوری­های جدید است ” (لاسیتی و ویلکاکس، ۲۰۰۱)، ” به مهارت­ها، فرایند یا منابعی اطلاق می­شود، که یک شرکت را در رقابت و در قیاس با سایر رقبا متمایز می­ کنند ” (مونژکا، ۲۰۰۷)

شرکت­های دارای شایستگی­محوری معمولاً در زمینه ­های هزینه، فن­آوری، انعطاف­پذیری، نوآوری، سرعت و… دارای مزیت رقابتی هستند، بنابراین شایستگی محور؛ مزیت رقابتی ایجاد می کند، به سرعت و با سرمایه گذاری آن قابل افزایش نیست، به آسانی قابل تقلید و یا قابل انتقال نیست، موجب دسترسی سازمان به منابع مختلف می گردد، درون آنها دانش نهفته­ای وجود دارد که در سازمان جریان دارد. (چشم براه و مرتضوی، ۱۳۸۶)

این مطلب را هم بخوانید :
شناسایی و اولویت بندی عوامل موثر بر جذب مشتریان۹۰- قسمت ۱۱

برخی از شرکت­ها با بهره گرفتن از تفکر شایستگی محوری و التزام به آن، به ارزش­های راهبردی قابل ملاحظه­ای دست یافته اند. جدول ۲-۱ چند نمونه از این شرکت­ها و شایستگی­های محوری آنها را نشان می دهد. (مونژکا، ۲۰۰۷)

فایل متن کامل این پایان نامه در سایت abisho.ir موجود است.

نام شرکت شایستگی محوری
شرکت کداک طراحی و ساخت کپی­کننده­های هالوئیدی نقره
شرکت نایک طراحی و ساخت کفش­های ورزشی
شرکت سونی مینیاتورسازی (کوچک سازی)
شرکت موتورلا ارتباطات بی­سیم
شرکت بلاک­اندبکر فن­آوری موتورهای الکتریکی کوچک
شرکت بوئینگ یکپارچه­سازی گسترده سیستمی
شرکت شارپ تولید صفحه نمایشگر کریستال مایع

جدول ۲-۱- نمونه هایی از شایستگی­های محوری شرکت­های بزرگ تجاری (مونژکا، ۲۰۰۷)

۲-۲-۶-۲- شایستگی های محوری در راس یک سلسله مراتب

شایستگی­های محوری در راس هرمی قرار دارند که سلسله مراتب قابلیت­ها و توانمندی­های یک سازمان در آن متبلور است (شکل ۲-۷). تمامی سازمان­ها حاوی پیوستاری بزرگ و متنوع از مهارت­ها و تخصص­ها هستند. این عناصر که اصطلاحاً قابلیت­های سازمانی نامیده می شوند، آن دسته از فعالیت­هایی هستند که سازمان آنها را بسیار خوب انجام می­دهد و به صورت بالقوه قابلیت خلق ارزشی برای مشتری را دارد. چنانچه سازمان بتواند از قابلیت های خود به صورت بالفعل در جهت خلق ارزش برای مشتری استفاده کند و مانع ورود رقبای جدید شود، به شایستگی دست یافته است. آن دسته از شایستگی­های سازمان را که فقط متعلق به سازمان بوده و به سادگی قابل تقلید نباشد و باعث تمایز نسبت به دیگران شود، شایستگی محوری نامیده می شود. (چشم براه و مرتضوی، ۱۳۸۶)

این مطلب را هم بخوانید :
انواع ریسک
شکل ۲-۷- سلسله مراتب توانمندی­های سازمانی (چشم براه و مرتضوی، ۱۳۸۶)

 

 

۲-۲-۶-۳- انواع شایستگی ها

برای شایستگی­های سازمانی تقسیم­بندی­های گوناگونی وجود دارد که نمونه هایی از آن در زیر ارائه می­گردد: فاولر در یک تقسیم­بندی شایستگی­های سازمانی را به سه دسته تقسیم می کند که عبارتند از: کارکردی یا فن­آورانه، دسترسی به بازار و یکپارچه­کننده. شایستگی­های کارکردی یا فن­آورانه[۳] مهارت­های مبتنی بر فن­آوری می باشد و منجر به ارائه محصولات و خدمات منحصر به­فرد می­گردد. شایستگی دسترسی به بازار[۴] نیز به سازمان کمک می­ کند تا به بازار و مشتریانش نزدیک شود. شایستگی­های یکپارچه­کننده[۵] نیز به سازمان اجازه می­دهد فعالیت­های خود را با انعطاف بیشتر و سریع­تر نسبت به رقبای خود انجام دهد.  (سیماب و سیروس، ۱۳۸۴)
در تقسیم­بندی دیگر، بنیان­های شایستگی و عوامل قدرت و نفوذ در بازار در چهار عامل زیر معرفی شده است. (بیک[۶]، ۲۰۰۴)

  • شایستگی­های مشتری محور مانند ارتباط و خدمات بهتر و آگاهی نسبت به نیازهای مشتری
  • شایستگی­های مبتنی بر کانال توزیع
  • شایستگی­های محصول مانند تولید با هزینه پایین و ارائه محصولات و خدمات کاملاً جدید

شایستگی­های سرمایه محور مانند سرمایه­ای که شرکت را در خارج کردن رقبا از گردونه بازار توانمند می­سازد.

[۱] Competencies

[۲] Core competencies

[۳] Functionality- realated (technological) competencies

[۴] Market access competencies

[۵] Intergrity related competencies

[۶] Beek, J. V.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *